Onderzoeks Conferentie #ictwerkt

Vandaag was het weer zover. De onderzoek conferentie van Kennisnet en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). Vorige jaar zat ik thuis en er kwamen zoveel interessante tweets voorbij, dat ik er dit jaar zeker bij wilde zijn. De locatie was het Flint Theater in Amersfoort en er waren zo’n 750 mensen in de zaal. Er werd een mooie uitgebreide folder uitgedeeld aan iedere deelnemer. De folder kun je hier downloaden.

Toine Maes (directeur Kennisnet) opende de conferentie met de uitspraak: “Onderzoek is als een raam en een spiegel. Door onderzoek krijgen we een helder beeld en wordt het stof weggeveegd. Maar het roept ook altijd nieuwe vragen op en zullen we gelukkig honger houden naar vervolg onderzoeksvragen.

Er waren drie pitch rondes met steeds 4 onderzoekers die 5 minuten mochten vertellen over hun onderzoek. Iedere ronde werd ingeleid door een wat langere inleiding bij een onderzoek.

digitaal materiaalEerst ronde: Digitaal leermateriaal.

Ton de Jong – Universiteit Twente met zijn Go-Lab
Go-Lab is een online omgeving waarin onderzoekend en actief leren centraal staat. Ze richten zich op het VO en het Science Onderwijs. De leerlingen kunnen een proefje doen om een meteoriet te laten vallen (op hun school). Leerlingen leren meer van onderzoekend leren, mits je het kunt inbedden in een structuur. Er zijn op dit moment al 700 leeromgevingen over de gehele wereld. Iedere docent kan een eigen omgeving aanmaken en gebruik maken van de lessen die er al zijn. Kijk op http://www.golabz.eu/ en ga snel zelf ook aan de slag.

Antoine van den Beemt – Lerarenopleiding met ontwikkeling van ICT
Zijn voornaamste boodschap was dat het wel wat spannender en innovatiever mag. Vroeger was het technisch gedreven, maar nu liever onderwijs gedreven. Er ontbreekt vaak een onderwijs visie en docenten hebben een beperkte deskundigheid van ICT maar ook hebben ze geen beeld van de ICT vaardigheid van hun leerlingen. Zijn advies: ga met tools aan de slag die je kent, deel met collega’s, experimenteer en kies overwogen een middel.

Adrie Visscher – RUG
Hij heeft de Snappet tablet onderzocht waarop leerlingen taal en reken opgaves kunnen maken. De effecten bij rekenen waren een stuk beter dan bij taal. Vooral sterke leerlingen doen het extra goed. Je kunt eenvoudig leerling resultaten vergelijken met landelijke gemiddelde. Leerlingen gaan leren niet leuker vinden, maar ze vinden het wel leuk om met een tablet te werken.

Rachel Plak – UNI Leiden
Zij heeft onderzocht of digitale prentenboeken effect hebben op het taalontwikkeling van kleuters. In de kleuterklassen worden digitale middelen minimaal ingezet omdat de docenten denken dat dit weinig effect heeft. Maar Rachel merkte op dat taalapps bij hyperactieve kinderen een positief effect hebben op de taalontwikkling van het kind. Zeker 1/3 van de kinderen in de kleuterklassen zijn hyperactief en die hebben dus veel baat bij dit soort apps. De kinderen kunnen langer geconcentreerd zijn.
Voor mij kwam toen de vraag. Waarom zitten er zoveel hyperactieve kinderen in een kleuterklas. Is dat geen onderzoek waard?

Marjoke Bakker – Radboud Universiteit
Zij heeft onderzocht hoe je de oefensoftware van Zwijssen goed kunt inzetten. Ze merkte dat de niet alle docenten wisten allemaal mogelijk was. Ook hebben ze gemerkt dat het thuis oefenen geen positief effect heeft op de resultaten.

Na de koffie pauze was er aandacht voor de Kennisrotonde. Alfons van Brummelhuis van Kennisnet vertelde over de vragen die ze al binnen hadden gekregen en welke ze wel en welke ze nog niet hadden beantwoord. De kennisrotonde bestaat nog maar 6 maanden en hierdoor krijgen ze inzicht in wat voor vragen er spelen in het onderwijs.

Tweede ronde: De leerlingleerling

Liesbeth Kester – Uni Utrecht
Is het altijd one-size-fits-all? Leren op maat lijkt wenselijk en hoe verhoudt zich dat tot gebruik van ICT? Het Nederlandse onderwijs richt zich op de gemiddelde leerling. Als de leerling zelf kan kiezen wat hij leert, kiest hij vooral leuke dingen en minder cognitieve dingen.
Ze geeft drie tips om de leerling te ondersteunen bij de juiste keuzes.
Tip1 leerling en leraar samen aan het stuur.
Tip2 geef feedback en advies gericht op leerproces
Tip3 geef feedback en advies in de vorm van hints en vragen dit kunnen best wat vage hints te zijn. Zodat ze zelf gaan sturen.

Carla Haelermans – Uni Maastricht.
Ze heeft muiswerk bekeken en of het thuis oefenen zinvol is. De leerlingen oefenen niet uit zichzelf, maar moeten door de ouders gestimuleerd worden. Het werkt alleen in de onderbouw van het VO.

Marthe Straatemeier – Uni van Amsterdam
Ze heeft de rekentuin bekeken. De individuele verschillen tussen de leerlingen zijn enorm. Ze kunnen oefenen op eigen niveau en krijgen feedback. De niveau’s zijn zo ingesteld dat ze altijd 75% van de opgaves goed hebben. Kinderen die voldoende oefenen gaan zeker vooruit.

Jorick Beckers – uni Maastricht
Hij heeft gekeken naar zelf sturende Electronische Portfolio’s. Bij de eerste studie was er weinig sturing van docent. Studenten waren beter staat zich zelf te beoordelen.
In het tweede onderzoek was er meer sturing van de docent. Toen was er een minder positief resultaat. De studenten moeten wel begeleid worden maar ze moeten alleen op tijd feedback krijgen. De rest moeten ze zelf autonoom in hun Electronische Portfolio kunnen invullen.

Nico Rutten – TU Twente
Hij vroeg zich af: “Waarom zou je iets willen leren in de virtuele wereld als het ook in het echt kan”. Daarom is hij het gaan onderzoeken en kwam er achter dat simulaties effectief kan worden ingezet om onderwijs te verbeteren. Practicum situaties kun je prima gebruiken met een simulatie. Hierdoor zijn ze beter voorbereid op de praktijk met ruis.

Eliane Smits van Waesberghe – Verweij-Jonker instituut
Nog een rekenmodule uit het VO. Zo’n 200 scholen en 100.000 leerlingen hebben ze onderzocht om te kijken of Studyflow genoeg adaptief en motiverend werkt. Als de docent het dashboard goed leert gebruiken heeft hij snel inzicht in de resultaten. De leerlingen krijgen snel een goede basis van rekenen.

Joop Duivenvoorden – Windesheim.
Video feedback en instructie in de lessen lichamelijk opvoeding. Ook bij gymnastiek docenten hebben veel docenten een tablet maar gebruiken deze niet voldoende. Maar er is wel degelijk een toegevoegde waarde bij het leerproces met tablet. Een visuele en auditieve ondersteuning helpt leerling zijn oefening te verbeteren. Hij liet een mooi voorbeeld zien van video’s met een soort zaklamp op de juiste beweging.

leraarDerde ronde: De leraar

Jan van Tartwijk – uni Utrecht
Tussen expertise en innovatie.
Expertise is voor een groot deel routine. ICT vraagt om vernieuwing van de routine. Hoe zorg je ervoor dat leraren ontwikkel bereid zijn.
Hoe meer je geautomatiseerd ben hoe sneller jij kan reageren.
Door expertise is de data soms moeilijk toegankelijk. De kennis is opgesloten. Dit is net als autorijden.
Je doet het automatisch. Je denkt er niet meer bij na. Dit wordt ook de valkuil. Kun je jezelf aanpassen en het midden vinden tussen efficiëntie en vernieuwing.

Desiree Joosten – uni Tilburg
Op weg naar digitaal adaptief toetsen. Interview met 8 onderzoekers die bezig zijn met adaptieve digitale toetsen. In korte tijd brengen ze goed in beeld wat het niveau van de leerling is. De toets is kort en uitdagend.

Inge Molenaar – Radboud Universiteit
Leerlingen genereren een grote hoeveelheid data. Het is handig om deze data te visualiseren. Door een adaptief systeem groeit een leerling sneller. Door het gebruik van het dashboard kun je alle leerlingen helpen en niet alleen de minder presterende leerlingen. Er is een groot verschil hoe docenten het dashboard gebruiken om inzicht te krijgen in de vorderingen binnen een online omgeving.

Henk Sligte – Kohnstamm Instituut.
Heeft geconstateerd dat docenten nog maar weinig nieuwe dingen gebruiken binnen hun lessen. Leraren redeneren vooral over leerprestaties van leerlingen. Ze denken niet vanuit ICT.

Gemma Corbalan – uni Utrecht
Zij is bezig met programmeren in het PO. Kinderen leren eerst visueel en daarna tekstueel programmeren. Er is geen verschil tussen meisjes en jongen. Ze zijn beide even gemotiveerd om aan de slag te gaan met programmeren. Het gebruik van robots kan stimuleren. Tekstueel programmeren werk het beste met ondersteuning van een docent dan via een online omgeving. Er is heel veel keuze aan materiaal en computers zijn niet persé noodzakelijk. Je kunt ook unplugged lessen geven. Door programmeer lessen krijgen de ICT lessen een andere focus.

Onderzoeks conferentieDe onderzoeksconferentie werd afgesloten met de Keynote van Margriet van Sitskoorn – Hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Universiteit van Tilburg.

Ze nam ons mee in een aantal oefeningen waarin pijnlijk duidelijk werd hoeveel we nog kunnen oefenen om onze prefrontale hersenschors te ontwikkelen. Ze hield ons duidelijk een spiegel voor. Dat was soms schrikken maar het zette je wel aan het denken.

Ze gaf ons uiteindelijk een aantal tips:

Enriched environment – kom uit je comfort zone en doe nieuwe dingen.
Flow-focus training – waar je je aandacht aan geeft, is wat je onthoudt.
Fixed sleep pattern – we moeten een vast slaap ritme ontwikkelen.
Exercise – bewegen zeker 30 minuten per dag intensief.
Connect today with tomorrow – marsmellow test, uitstel meer succesvol.
Tijd – je moet de tijd voor dingen nemen. Dat is het belangrijkste.

Denk na over het effect als je dit niet aankan dan is er iets serieus mis met je leven.
Wat is succes? Een goede baan, alles hebben en dan s ’avonds moe thuis komen en niets meer kunnen? Ga op zoek naar een betere balans.

Ik ben blij dat ik ben geweest. Ik heb veel geleerd en veel meegekregen en ik ga zeker volgend jaar weer.

Don Zuiderman was ook een van de bloggers. Hij heeft heel snel een heel mooi blog geschreven. 

Share this: